سهراب رحیمی
اولین نوشته هایی که از شعر سوئدی بدست آمده، سنگنبشته هایی ست متعلق به قرن نهم میلادی که به زبان رونی یعنی زبان وایکینگ ها سروده شده و بیشتر شعرهایی کوتاه و حماسی هستند.
نخستین شاعر ثبت شده ی سوئد که دارای دیوان کاملی بوده گئورگ شرن یلم نام دارد که در قرن چهارده میلادی زندگی می کرده. شعرهای او بیشتر وصف طبیعت هستند . در قرن شانزدهم شاعری ظهور می کند با نام کارل میکاییل بلمان که اشعاری عاشقانه می سراید و در اکثر شعرهایش به ستایش از می ومستی و زن پرداخته و نگاهی واقعی به عشق دارد. او که خود سراسر عمر میخواره بود در برابر قدرتمداران زمان وملک الشعراهای دربار که به دستور شاهان شعر می گفتند ایستاد و از شعر و عشق سخن گفت. نخستین شاعر مدرن سوئد را شاید بتوان گونار اکه لف نامید. او که عضو آکادمی نوبل نیز بود در اوایل قرن بیستم موفق شد شعر را با روحیه ی مدرنیته آشتی دهد. در اشعارش استفاده از عناصر مدرن و انواع حس ها و احساسات و رنگ ها جای خاصی دارد. او همچنین با استفاده از دانش وسیعش در ادبیات شرق و با ترکیب کردن سنت شرقی با مکتب های ادبی غرب توانست نوع خاصی از شعر را در جامعه ی ادبی سوئد مرسوم کند.از اوایل قرن بیستم شاعران زنی هم وجود داشتند که کتاب داشتند و در محافل ادبی حضور پیدا می کردند.اولین شاعران زنی که در بین مردم محبوبیت پیداکردند در دهه ی شصت میلادی کار خود را شروع کردند از جمله ی این شاعران می توان به سونیا اوکه سون اشاره کرد.اما نخست در اوایل دهه ی هشتاد بود که شاعران زن بطور جدی و مستقل شروع به شعر گفتن کردند . از این میان می توان به آن یدرلوند، کاتارینا فروستنسون و بیگیتا لیل پرش اشاره کرد که دارای زبانی زنانه بودند و یک نوع تازه ی تفکر و نگاه را در جامعه ی ادبی ی سوئد بنیان گذاری کردند.
استافان بری استن، منتقد بزرگ شعر سوئد معتقد است که این سه زن، بنیانگذاران شعر پست مدرن سوئد هستند. اما او از نام بردن خصوصیات شعر پست مدرن پرهیز می کند. همچنین قابل ذکر است که هیچکدام از این شاعران خود را پست مدرن نمی دانند و اصولا پست مدرنیسم در حوزه ی نقد جای دارد و یک نوع نگاه و روش است برای تحلیل و نه یک سبک ادبی. پست مدرنیسم در سوئد، نوعی نگاه منتقدانه به جهان و زبان است. نوعی که در آن بیشترین تاکید بر تاویل متن است و ساختار زبان.
شعرهایی از ده شاعر معاصر سوئد انتخاب کرده ام که به گمان منتقدین از مطرح ترین چهره های شعر پست مدرن سوئد هستند. هر کدام از این شاعران، جهان خاص خود دارند و دایره ی واژگانی ی خاص . برای همین در ترجمه سعی کرده ام حتی الامکان زبان و لحن و لهجه را در ترجمه رعایت کنم. برای مثال شعر کریستینا لوگن که ساده و بی آلایش است و حکایت از مسائل انسان در جامعه ی کنترل کننده دارد باید زبان خاص خودش را داشته باشد، همانطور که شعرهای فلسفی و پیچیده ی کاتارینا فروستنسون که عضو آکادمی ی نوبل است، فضایی دیگر و زبانی دیگر را می طلبد.
هدف از این ترجمه ها این بوده که خواننده فارسی زبان شعر امروز جهان، با گوشه هایی از شعر معاصر سوئد آشنا شود. امید که مورد قبول واقع شود و مثمرثمر.
سوئد
دیماه 1384