|
آسيب شناسي يك جايزه ي شعر روي كردي به جايزه ي شعر نيما
آرش نصرت اللهي
شعر ما ، خود را از مسير سختي به آن چه شعر امروز ما ناميده مي شود ، رسانده است . ساختار شكني هاي ادبي در متن جامعه اي كه هنوز هم حصار دور خودش را مي ستايد ، چيزي نبود كه به آساني به دست آيد ، آن هم در هفتاد هشتاد سال پيش كه آقاي نيماي عزيز از پرچم داران اين ساختار شكني به حساب مي آمد . نيما ، كه حالا بخشي از دوستان من ، نامش را بر لوحه ي جايزه ي شعري مي چسبانند ! البته من اين انتخاب نام را براي جايزه ي شعر امروز ما به خصوص در حوزه ي چاپ كاغذي و درج اينترنتي كه به ترتيب مظاهر مدرنيسم و پست مدرنيسم هستند ، شايسته مي دانم و اين را هم مي دانم كه جامعه ي مدرنيزه نشده ي ما با چنگ زدن به چند شاخص پست مدرنيستي ، در خود دويده ي غريبي شده است ! ! ! انقلاب نهفته در حافظه ي تاريخي نام نيما در ميان شاعران اين سرزمين ، شايسته گي و بايسته گي اين انتخاب نام را تبيين مي كند با اين توضيح كه اين انتخاب خود التزامي است براي سنجيده گي انتخاب هايي كه در حوزه هاي مربوط ، از طرف برگزاركننده گان آن ، صورت مي گيرد . در نظر داشته باشيم كه تاريكي هاي بسياري در برابر دوستان برگزار كننده هست و به قول خود نيما : . . . / هست شب ، هم چو ورم كرده تني گرم دراستاده هوا ، / هم از اين روست نمي بيند اگر گمشده اي راهش را / . . . لارنس پرين در كتاب « Sound and Sense » اين چنين مي نويسد : « هرگز نبايد قبل از آن كه شعري را خوب بفهميم ، به ارزيابي آن بپردازيم و تا وقتي كه توان درك عميق شعري را نداشته باشيم ، قضاوتي كه درباره ي آن مي كنيم ارزشي نخواهد داشت . . . در ارزيابي شعر ، مانند ارزيابي هر اثر هنري ديگر ، لازم است سه پرسش اساسي مطرح شود : 1- هدف اصلي آن چيست ؟ ، 2- تا چه حد به اين هدف دست يافته است ؟ ، 3- اين هدف تا چه اندازه مهم است ؟ » موارد سه گانه ي بالا ، يك كلمه ي مشترك دارند و آن « هدف » است . استنباط من اين است : هدف نه به معني رواج روايت كل در متن بلكه هدف به معني طي پروسه اي در متن كه متن را قابل ارايه به مهمان كند به قول خودمان ! نگراني در اين جا است ؛ هدف كه من از آن به جوهره ياد مي كنم ، در انبوه شعر ناديده گرفته شود . انبوه شعر كه به خصوص به علت وجود فضاي مجازي در اين جايزه و هم چنين بازه ي زماني سه ساله ي آن مي تواند كيفيت سنجش و گزينش را مورد هجوم قرار دهد ! بنابراين نتيجه ي زحمات دوستانم را كه قطعن سخت و بسيار خواهد بود ، علاوه بر معظلات و ناملايمات خارج از متن ، شاخص هاي درون متني نيز تهديد مي كند ! يكي از اين درون متني ها ، داوري اين جايزه ي ادبي است . اجراي جايزه ي شعر به علت عميق بودن درون يافته گي در شعر ، دشوارتر و نسبي تر از ساير انواع ادبي است . پرسشي كه به ذهن مي رسد اين است كه چرا اغلب براي بازي فوتبال بين استقلال و پرسپوليس ، داوران معتبر جهاني را با صرف هزينه هاي هنگفت ، به ورزشگاه آزادي مي آورند ؟! به نظر مي رسد اعتبار نام اين داوران ، نقطه ي ثقل بازي ياد شده مي باشد و به اين ترتيب ناتعادلي ذاتي اين رقابت به مشكلات بي شمار برگزاري آن ، اعم از نبود امكانات مناسب ، بي ملاحظه گي عده اي هم وطن و يا عدم تناسب درآمد بازيكنان با داوران اين كشور ، افزوده نمي گردد ! فكر مي كنم كه بايستي از نام هاي معتبر در شعر امروز ، ياري گرفت تا داوري جايزه هاي شعر تا حد امكان ، نزديك به مقبول جمع باشد . از راه كارهايي مثل انتشار نام داوران و آمار آراي داوران در مرحله ي نهايي هم راه با آثار انتخاب شده براي مرحله ي نهايي نيز مي توان استفاده كرد . اين امر باعث مي شود داوران در صورت دارا بودن اعتبار كافي ، نسبت به انتخاب هاي خود حساسيت بيش تري نشان داده و با توجه به پشتوانه ي ادبي خويش ، در معرض انتخاب درست تري قرار بگيرند ! گرچه اين پيش نهاد ، ظرفيتي بالاتر از آن چه هست را در نزد اهالي شعر ، مي خواهد ! اما تمام آن چه را كه در سطرهاي بالا كاشته ام ، آفت نبود منابع مالي ، مي تواند بخورد ! و چيزي از كشت زار عزيز واژه ها باقي نگذارد . به خصوص كه جايزه ي نيما يك جايزه ي غير دولتي است و گريبانش در دست اقتصاد امروز ما ! شعر و هر چه مثل شعر ، براي شادماني انسان آفريده مي شود ! پس براي آن كه اين متن با خيال بد آن آفت به پايان نرسد ، فكر مي كنم به اين كه جايزه ي شعر نيما ، داوران و منتخبان و نامنتخبان خود را سر سفره اي جمع مي كند و رهايي انديشه ي انسان را جشن مي گيرد !
آرش نصرت اللهي - خرداد ماه / 1387
|
